Στατιστική στην Υγεία
Η ποσοτική επιστήμη που στηρίζει τη σύγχρονη ιατρική έρευνα, τις κλινικές δοκιμές και τη δημόσια υγεία.
«Τα τελευταία χρόνια, οι επιστήμες της υγείας έχουν γίνει όλο και πιο ποσοτικές.»
Τα μέσα ενημέρωσης καθημερινά μεταφέρουν άρθρα για νέα φάρμακα κατά του καρκίνου ή νέα εμβόλια για τον ιό HIV. Αυτά τα δημοφιλή άρθρα επαναδιατυπώνουν στατιστικά ευρήματα από πολύπλοκες αναλύσεις που δημοσιεύονται σε επιστημονικά περιοδικά.
Η μελέτη των στατιστικών βοηθά κάποιον να εκτελέσει τη δουλειά του πιο αποτελεσματικά, παρέχοντας πολύτιμες δεξιότητες — αλλά και να είναι ένας πιο συνειδητοποιημένος καταναλωτής των στατιστικών πληροφοριών που μας βομβαρδίζουν καθημερινά.
Κλάδοι που Χρησιμοποιούν Στατιστική
Τέσσερις βασικοί τομείς των επιστημών υγείας που στηρίζονται στη στατιστική.
Δημόσια Υγεία
Βιοστατιστική, επιδημιολογία, εκπαίδευση για την υγεία, περιβαλλοντική υγεία.
Ιατρική
Βιομετρία, προληπτική ιατρική, κλινικές δοκιμές, διαγνωστικές μέθοδοι.
Νοσηλευτική
Νοσηλευτική έρευνα, αξιολόγηση φροντίδας, ποιότητα υπηρεσιών.
Διοίκηση Υγείας
Έρευνα επιχειρήσεων, αξιολόγηση αναγκών, διαχείριση πόρων.
Από τα Τυχερά Παιχνίδια στη Σύγχρονη Ιατρική
Τα Θεμέλια
Μαθηματικοί όπως ο De Moivre και ο Laplace ανέπτυξαν τη θεωρία πιθανοτήτων. Ο Gauss ανέπτυξε τη θεωρία των ελαχίστων τετραγώνων — θεμέλιο της σύγχρονης ανάλυσης παλινδρόμησης.
Η Ανάπτυξη
Karl Pearson — παραμετρική προσαρμογή κατανομών. Ανακαλύφθηκε η παλινδρόμηση και η προσέγγιση χ². Εφαρμογές σε γεωργία, βιολογία, γενετική.
Στατιστικό Συμπέρασμα
Fisher, Neyman, Wald — θεμελιώδης θεωρία. Διαδοχική ανάλυση. Θεωρία στατιστικών αποφάσεων. Ο Deming μετέφερε τον ποιοτικό έλεγχο στην Ιαπωνία.
Πανταχού Παρουσία
Η στατιστική έχει γίνει η μέθοδος επιλογής σε όλες σχεδόν τις επιστημονικές έρευνες.
5 Περιπτώσεις από την Πράξη
Πραγματικά περιστατικά που δείχνουν γιατί η στατιστική είναι κρίσιμη.
Κανόνας Διακοπής
Σε κλινική δοκιμή καθετήρα εκτομής, το διοικητικό συμβούλιο ρωτά για τον «κανόνα διακοπής». Οι ομαδικές διαδοχικές στατιστικές μέθοδοι επιτρέπουν τη σύγκριση δεδομένων σε διάφορες χρονικές στιγμές, καθορίζοντας πότε η δοκιμή μπορεί να διακοπεί νωρίτερα.
Greenwood vs Peto
Το FDA ζητά τα διαστήματα εμπιστοσύνης της καμπύλης Kaplan-Meier να υπολογιστούν με τη μέθοδο του Peto αντί για τον τύπο του Greenwood. Στην ανάλυση επιβίωσης, η καμπύλη εκτιμά την πιθανότητα μη υποτροπής· η επιλογή μεθόδου για την αβεβαιότητα της εκτίμησης έχει σημασία κυρίως στα μεγάλα χρονικά διαστήματα, όπου οι ασθενείς υπό παρακολούθηση είναι λίγοι.
Αλλαγή Τελικού Σημείου
Σε κλινική δοκιμή, οι καμπύλες Kaplan-Meier παρόμοιων μελετών έδειχναν ελάχιστη μεταβολή μεταξύ 3 και 6 μηνών. Με αυτή την τεκμηρίωση, το FDA ενέκρινε την αλλαγή του τελικού σημείου από τους 6 στους 3 μήνες — η δοκιμή ολοκληρώθηκε νωρίτερα, χωρίς να θυσιαστεί η εγκυρότητα του αποτελέσματος.
Η Σημασία της Τιμής p
Σε τυχαιοποιημένη δοκιμή, η σύγκριση των δημογραφικών χαρακτηριστικών δίνει p = 0,56 — καμία ένδειξη ανισορροπίας μεταξύ των ομάδων. Σημείωση: οι σύγχρονες οδηγίες CONSORT δεν συνιστούν στατιστικούς ελέγχους στα αρχικά χαρακτηριστικά, γιατί με την τυχαιοποίηση οι διαφορές είναι εξ ορισμού τυχαίες· προτιμάται η περιγραφή τους και η εκτίμηση της κλινικής τους σημασίας. Για τα κύρια τελικά σημεία ισχύει το προκαθορισμένο επίπεδο σημαντικότητας (συνήθως 0,05).
Ποιοτικός Έλεγχος Εργαστηρίου
Σε βιοχημικό εργαστήριο, ο εσωτερικός QC είναι καθημερινή διαδικασία. Η σωστή στατιστική μεθοδολογία επεξεργασίας δεδομένων δίνει έγκυρα αποτελέσματα και αναβαθμίζει την ποιότητα των εργαστηριακών αποτελεσμάτων.
Στατιστική στη Δημόσια Υγεία
Όταν ξεσπά μια επιδημία, οι επαγγελματίες δημόσιας υγείας ακολουθούν 5 βασικά βήματα με στατιστική επεξεργασία:
Συλλογή πληροφοριών — ποιοι τύποι δεδομένων είναι κατάλληλοι;
Εντοπισμός πιθανών πηγών — μολυσμένα τρόφιμα, μη ασφαλείς πρακτικές.
Υποθέσεις για τρόπους μετάδοσης της νόσου.
Οπτικοποίηση — διαγράμματα ράβδων κρουσμάτων ανά ημέρα.
Αξιολόγηση κινδύνων που συνδέονται με τύπους έκθεσης.
Πηγές
- Chernick, M. R. & Friis, R. H. (2003). Introductory Biostatistics for the Health Sciences: Modern Applications Including Bootstrap. Hoboken, NJ: Wiley, κεφ. 1 — ιστορική επισκόπηση, παραδείγματα 1–4 και βήματα διερεύνησης επιδημίας.
- Moher, D. κ.ά. (2010). CONSORT 2010 Explanation and Elaboration. BMJ, 340:c869.
Το παράδειγμα 5 (ποιοτικός έλεγχος εργαστηρίου) δεν προέρχεται από την πηγή 1.
Χρειάζεστε στατιστική ανάλυση;
Επικοινωνήστε μαζί μου για εξειδικευμένη στατιστική επεξεργασία και ανάλυση δεδομένων υγείας.